Reference code: C. 10, pp. 75-80.
Donderdagh den 4en Maart 1677. [1]
Praesentibus omnibus.
Ende alsoo den schipper Jacob Harckesse [2] van 't schip Wester Amstel op 2
deser [3] costi successive aengekomen, is comen het leven in de doot te
verwisselen en den opperstuerman. ... [4] versoeckt des overledens plaets te
mogen occupeeren, Soo is goet gevonden bij [5] den Gouverneur en Raadt als
sijnde een nuchteren persoon en van goede bequaamheijt aen den selven op sijn
versoeck die qualiteijt te defereeren, insgelijckx oock den overleden schipper
opgemelt ten huijse van den vrijborger Wouter Mostaart te doen brengen, en uijt
'et selve met goet respect en de gewoone solemniteijten door 12 schippers, soo
van de hier ter rhede leggende retourvloot als andere bodems, in de kerck ter
aerde bestellen, mitsgaders sijne naegelaeten middelen door den curateur ad
lites en d' secunde persoon Sr. Crudop, geadsisteert met de vice Commandeur Jan
Bartelse Tant en schipper Jan Boom, als ondercoopman Hermanus van
Dooijenburgh, tot gerustheijt van de geintresseerdens voor eerst behoorlijck
te inventarisseeren en versegelen. Ende vermits hier noch meer behoeftigheden
comen te ontstaan die de hier present leggende retourvloot ten hoogsten comt te
requireeren, Soo is tot gerieff van gedachte vloot in Rade [6] gearresteert,
soodanige goederen te lichten uijt de hier present leggende schepen als de
memorie sal comen te doceren.
Verders alsoo de schepen Rammekens en Velsen voor Ceijlon g'equipeert, op 12 en
18 Februarie costj [7] wel gearriveert) al voor eenige dagen vaerdigh sijn
geweest om te vertrecken, en ten principaelen op gehouden op [8] hoope dat haer
die van Ceijlon in retour voor 't vaderlandt souden tussen wijle opgedaan
hebben, op dat haer Edle. van haer arrivement en wedervaeren gedient souden
wesen, soo hebben efter [9] van deselve tot dato niet vernomen, en ten dien
eijnde dan [10] eenpariglijck geresolveert en ten meesten dienste van de Compa.
geacht (vermits niet weeten cunnen of deselve oock eenige onheylen op d' reyse
b'jegent sijn) meergemelte 2 bodems volgens de oude gewoonte en segourste ordre,
oock uijt consideratien der Fransche vyanden als andre geveynsde vrunden,
buijten om te doen vertrecken, off ten waare de officieren van gedachgte bodems
door eenige hooger ordres van onse Hren. Majores ten dien eijnde uijt 't
vaderlandt geobtineert, daer toe gequalificeert waeren. [11]
Ende ten opsichte door d' Hr. Commandeur der retourvloot Gijsbert de Davidt
Strantwijck op den 22 des voorleden maents alhier successive wel ter rhede
geparresseert) [12] ons mede verstendight zij, dat sijn Ed. (na gedaen
ondersoeck) comt staet te maecken een Sondagh zijnde den 7en Maert [13] 't
meerendeel van de retourvloot claer te sullen wesen (uijtgenomen de steng voor
den Hollantsen Tuijn en andre houtwercken) als mede van alle nootwendigheden
versien sal zijn, Soo is noch gearresteert in d' aanstaende weeck over der
selver vertreck geadsisteert met alle schippers der respective schepen voornt.
te consuleeren en als dan daer toe een vasten dagh te statueeren.
Noch verders geconsidereert en ingesien hebbende hoe onmogelijck het zij de Caap
vooreerst sich met eijgen granen sal cunnen sustenteeren en geresumeert haer
Edle.missive van Batavia de dato 27 November anno passado [14] dat 't haer Edle.
wel niet gelegen soude konnen komen, en seer lichtelijck soude (buijten hoope)
ontschieten, door de ontroeringe van 't Mataramse rijck [15] als schaarsheijt op
Cannara, [16] om dit Gouvernement na den eijsch met rijst te secundeeren en dien
volgens bij groote droogte en een quaeden ougst by non secours wij grotelijckx
in verlegentheijt souden konnen vervallen, soo is met advis van den E.
Commandeur omme daer tegens in tijts soo veel doenlijck te voorsien, ten meeste
dienste der E. Compa. verstaen per eerste opportuniteijt ons van een bequam
bodemtje te dienen en 't selve van hier om d' Oost en na d' cust van Suffala in
't cluijs als Madagascar [17] te verstieren en omsichtigh te doen inquireeren
offer jets van die granen tot onse sustentatie bij groot gebreck redelijcker
wijs te bekomen mochten sijn.
Wijders alsoo in onse resolutie in dato 27 October anno passado is geresolveert
ten meesten dienste der E. Compa. om de 21en lantpunt, invoegen deselve sich in
soodaeniger manieren van onderen tot boven geopent had dat te duchten stont het
gehele gebouw soude komen in te storten, soo veel doenlijck met de minste
oncosten met 'et omleggen van een faulse braij te stijven, en jegenwoordigh
opgem. bolwerck tsedert dien tijt niet meerder geopent noch verargert is,
ongeacht groote harde winden en regenstortingh heeft uijtgestaan, Soo is door
d'e Edle. Gouverneur als Commandeur die sake in consideratie genomen en
geresolveert ten meesten dienst en profijt der Hren. Majores opgemelte bolwerck
voor eerst met de vereijschte bedding voort canon in behoorlijc[ke] forma te
laten besorgen, en 't afloopende waater in een gegraven put binnewaerts te doen
afsacken en versamelen omme te probeeren of opgemelte bolwerck noch defensijff
is, gelijck hoopen, en voor 't schieten van 't canon niet en come te altereeren,
insgelijckx is verstaen de beyde zee punten vermits derselver fundamentsmuer op
verre na de vaste grondt niet bereijckt, en sulck niet bestendigh om 't
aandringende zeewater af te weeren op de minste oncosten en tot meerder
verseeckering der selver met een klip steene muertie op de manier van een faulse
braij ongevaar 5 roeden van de bolwercken te voorsien.
Ten laasten, staande dese vergaderingh, comen mede diverse personen die haer
tijt bij d' E.Compa. g'expireert sijn, in Rade te verschijnen en den Gouverneur
instantelijck versoecken soo om na 't Patria of India verlost te mogen wesen als
haer wederom de novo onder een favorable verbetering te verhuijren, Soo hebben
oock 't alder dienstigst geoordeelt eenige, die haer tijt uijt sijn en op haer
loopende reecq. niet te quaat staan, haer versoeck te accordeeren en wederom die
genige die haer verplichten tijt bij d' E.Compa. onder goede getuijgenis van
haare respective gebieders behoorlijck hebben uijt gedient en haar genegen
getoont te verbinden, in den dienst aan te nemen, en om deselve daer toe meer en
meer te animeeren gelijck als [18] bij desselfs actens daer van gemaeckt
werdende, comt [19] te consteeren.
Aldus gedaan en geresolveert in 't Fort d' Goede Hoop ten dage en jare voors.
J. BAX g. v. HERENTALs.
GIJSBERT DE DAVID STRANTWIJCK
H. CRUDOP.
J. CRUSE.
DIRCQ JANSZ SMIENDT.
M. VAN BANCHEM, Sects.
--------------------------------------------------------------------------------
Notes.
[1] In 'n ander handskrif as die vorige resolusies geskryf.
[2] In die Dagregister van die Kasteel Batavia word vermeld dat skipper Jacob
Harckes op 14 September 1676 uit Patria vertrek het. Op 1 Julie het die fluit
eers die rede van Batavia bereik. Die reis het dus besonder lank geduur.
[3] Blanko gelaat deur die skrywer van die resolusie en in 'n ander handskrif
ingevul.
[4] Blanko gelaat en nie ingevul nie.
[5] Die woordjie "door" is verander in "bij".
[6] Die woord "Rhede" is verander in "rade" wat met 'n klein letter gespel was.
[7] Die gekursiveerde woord is tussen die reëls bygeskryf.
[8] Id.
[9] Ook in die H.K. staan "efter".
[10] Die gekursiveerde woord is tussen die reëls bygeskryf.
[11] 'n Afskrif van die "ordre en memorie" van 6 Maart 1677 vir die opperhoofde
van Thuijs te Velsen kan gevind word in C. 701: Mem. en Instr ., 1673-1685, pp.
135-138.
[12] Die aanvangshakie ontbreek, maar kan ingevoeg word na "Strantwijck" en voor
"op".
[13] Eers het hier 'n 8 gestaan. Dit is verander in 'n 7.
[14] Die datum is in 'n ander handskrif in die spasie ingevul wat blanko gelaat
was.
[15] Die ryk van die vors van Mataram was die magtigste ryk in Oos-Java. Toe die
vyande van hierdie ryk die Kompanjie genader het om hulle te help, is besluit om
troepe na Oos-Java te stuur. Die besluit is in Januarie 1676 geneem. Op 6
November 1677 het die eerste leërtjie, waarin daar 120 Nederlanders was, na
Oos-Java vertrek. Aangesien Batavia baie rys uit Oos-Java ingevoer het, kon daar
ingeval van 'n langdurige oorlog, nypende tekorte ontstaan.
[16] Aansienlike hoeveelhede rys is ook uit Brits-Indië na Batavia gebring. Die
droogte in Canara het saamgeval met die oorlog teen Mataram sodat die toevoer
van rys na Wes-Java van twee kante af in gevaar gestel is.
[17] Die gekursiveerde woorde is tussen die reëls bygeskryf.
[18] Id.
[19] Die gekursiveerde woord is tussen die reëls ingeskryf.